Energie-efficiëntie in magazijnen en logistiek: waar energieverspilling verborgen zit

Een magazijn verbruikt per vierkante meter weinig energie in vergelijking met een kantoor, maar heeft veel vierkante meters en enorme volumes. Het resultaat is een aanzienlijke energierekening die door enkele geconcentreerde verbruiksposten wordt veroorzaakt.

Het goede nieuws is dat energieverspilling in de logistiek bijna altijd dezelfde oorzaken heeft en met metingen snel zichtbaar wordt: overgedimensioneerde verlichting, warmte die naar het dak stijgt, openstaande laadpoorten en installaties waarvan de bedrijfstijden niet overeenkomen met de ploegendiensten.

Kort samengevat:

• De belangrijkste verbruiksposten zijn verlichting, verwarming van grote volumes en, waar koeling nodig is, koelinstallaties.
• Warmte hoopt zich onder het dak op: een magazijn verwarmen zonder destratificatie betekent lucht verwarmen die niemand gebruikt.
• Bij de deuren van laadperrons gaat in korte tijd veel energie verloren.
• Grote dakoppervlakken zijn een voordeel: ze zijn beter geschikt voor zonnepanelen dan die van vrijwel elk ander gebouwtype.

Waar een magazijn energie verbruikt

Het verbruiksprofiel hangt sterk af van de activiteit, maar vier verbruiksposten keren steeds terug.
Verlichting. In een hoge magazijnhal brandt de verlichting vele uren en zijn de armaturen afgestemd op de gangpaden. Dit is de grootste elektriciteitsverbruiker in logistieke gebouwen op omgevingstemperatuur.
Verwarming van grote volumes. Een ruimte van tien meter hoog verwarmen om mensen op twee meter hoogte comfort te bieden, is in de eerste plaats een natuurkundig probleem en pas daarna een installatievraagstuk.
Koeling. In de koelketenlogistiek verandert alles: koelcellen en voorruimten worden de dominante verbruikspost en het beheer lijkt meer op dat van een supermarkt dan op dat van een gewoon magazijn.
Goederenverplaatsing. Elektrische heftrucks en palletwagens worden binnen enkele uren opgeladen, vaak 's nachts. Dit veroorzaakt vermogenspieken die de kosten verhogen.

De vier terugkerende vormen van verspilling

• Verlichting die brandt in lege zones. Gangpaden blijven volledig verlicht, ook als niemand er loopt, doordat sensoren of zoneverlichting ontbreken.
• Warmte die zich onder het dak ophoopt. Zonder destratificatoren of stralingssystemen kan het temperatuurverschil tussen de vloer en het dak meerdere graden bedragen, wat allemaal terugkomt op de energierekening.
• Open laadpoorten en laadperrons. Elke langdurige opening laat behandelde lucht naar buiten ontsnappen: hier gaat energie het snelst verloren.
• Installaties die niet op de ploegendiensten zijn afgestemd. Verwarming en verlichting worden vóór het begin van een dienst ingeschakeld of blijven na afloop aan, omdat de schema's na organisatorische veranderingen nooit zijn aangepast.

De beperking van de sector: wie gebruikt het magazijn en wie is de eigenaar?

• In de logistiek wordt het gebouw bijna altijd gehuurd, waardoor twee belangen uit elkaar lopen. De exploitant betaalt de energie en kan de bedrijfstijden, laadmomenten en het gebruik van de deuren beheren, maar beslist niet over daken, isolatie en installaties. De eigenaar beheert deze onderdelen, maar ziet de energierekening niet.
• De tweede beperking betreft de goederen. In zones met temperatuurgecontroleerde koelruimten is er weinig ruimte om de instelwaarden te wijzigen. Dit moet worden afgestemd met degenen die verantwoordelijk zijn voor het bewaren van de goederen, en mag niet uitsluitend door de technische afdeling worden beslist. Monitoring dient daar eerst om aan te tonen dat de temperaturen binnen de grenzen blijven en pas daarna om het verbruik te verminderen.
• In beide gevallen maakt afzonderlijke meting per zone een onderbouwd gesprek mogelijk: zonder die metingen blijft elk voorstel een mening.

Wat moet worden gemeten

De hulpmiddelen zijn dezelfde als beschreven in de gids over slimme meters en IoT-sensoren: tussenmeters in de verdeelkasten per zone en omgevingssensoren op verschillende hoogten.

De maatregelen die het snelst resultaat opleveren

• Ledverlichting met sensoren en zoneverlichting. In een magazijn waar de verlichting veel uren brandt, is dit vrijwel altijd de maatregel met de snelste terugverdientijd.
• Destratificatie of stralingsverwarming. Breng de warmte naar de mensen die deze nodig hebben in plaats van naar de ruimte onder het dak.
• Beheer van de laadpoorten. Snel sluiten, laadperrons afdichten en operationele procedures: het resultaat hangt evenzeer af van automatisering als van gewoonten.
• De bedrijfstijden van installaties afstemmen op de ploegendiensten met centrale in plaats van lokale regeling.
• Zonnepanelen voor eigen verbruik. Magazijndaken zijn groot, hebben weinig schaduw en passen bij een verbruiksprofiel overdag. Daarom werkt eigen verbruik bij dit gebouwtype bijzonder goed.

Het prioriteringsprincipe blijft hetzelfde als in de gids over verbetering van de energie-efficiëntie: eerst beheer en regeling, daarna de installaties en ten slotte de gebouwschil.

De hulpmiddelen

Een magazijn heeft zelden een centraal bewakingssysteem: er zijn weinig installaties en die worden lokaal aangestuurd. Daardoor weet niemand wat er 's nachts of in het weekend gebeurt. De algemene aanpak, die voor elk type gebouw geldt, staat in de gids voor energiemanagement.
De energiemanagementsoftware van UTwin overbrugt deze kloof met slimme meters en IoT-sensoren die zonder bedrijfsstilstand kunnen worden geïnstalleerd, gegevens die in de cloud worden verzameld en op de plattegrond van de locatie worden weergegeven, waarschuwingen bij afwijkingen en bediening op afstand op basis van het buitenklimaat en de bezetting.
De geïntegreerde onderhoudssoftware (CMMS) is bijzonder nuttig in de logistiek, waar een storing in een koelcel of installatie direct gevolgen heeft voor de bedrijfsvoering: een afwijking wordt een toegewezen en traceerbare onderhoudstaak, volgens het principe van voorspellend onderhoud.

Veelgestelde vragen

• Welke maatregel is het rendabelst in een magazijn?

  Bijna altijd is verlichting de beste keuze: ledverlichting met aanwezigheidssensoren en afzonderlijke regeling van gangpaden, omdat de verlichting veel uren brandt en er minder comfortbeperkingen zijn dan in andere sectoren.

• Hoe kan het verwarmingsverbruik in een magazijn worden verminderd?

  Door warmtelagen aan te pakken met destratificatoren of stralingssystemen die mensen verwarmen in plaats van de lucht onder het dak, en door de bedrijfstijden af te stemmen op de werkelijke ploegendiensten. Temperatuurmetingen op verschillende hoogten maken het probleem aantoonbaar.

• Is monitoring ook nuttig in een magazijn zonder koeling?

  Ja, vooral om het basisverbruik en de pieken bij het opladen van voertuigen te begrijpen. Deze twee verbruiksposten zijn niet duidelijk zichtbaar op de energierekening en zijn vaak belangrijker dan maatregelen aan de gebouwschil.

• Is zonnepaneleninstallatie op magazijndaken rendabel?

  Dit is het gebouwtype waarin eigen verbruik het meeste oplevert, dankzij het beschikbare dakoppervlak en de samenloop van opwekking en verbruik overdag. De beoordeling moet plaatsvinden nadat de verspilling is verminderd, niet ervoor; anders wordt de installatie gedimensioneerd op basis van een te hoog verbruik.

Waar begin je?

Op een logistieke locatie moet eerst het verbruik tijdens inactieve uren worden bekeken. Als een stilstaand magazijn een aanzienlijk deel verbruikt van wat het tijdens volledige bedrijfsvoering gebruikt, ligt daar het besparingspotentieel en kan dit zonder investeringen worden benut.